Twoja instalacja ma ponad 20 lat? Sprawdź, kiedy musisz ją wymienić i ile kosztuje spokój w Twoim domu

Spis treści

1. Udoskonalenie instalacji elektrycznej, rozbudowa czy modernizacja?
2. Czy trzeba zrobić projekt instalacji elektrycznej? 

3. Rozprowadzenie przewodów

4. Puszki i łączniki
 w instalacji elektrycznej
5. Instalacja elektryczna w domu: jak zapewnić bezpieczeństwo

6. Kiedy należy rozważyć wymianę instalacji elektrycznej?
7. Orientacyjne koszty wymiany instalacji i czynniki wpływające na cenę
8. Jak przebiega proces wymiany instalacji elektrycznej?

Udoskonalenie instalacji elektrycznej, rozbudowa czy modernizacja?

W Prawie budowlanym nie ma określenia „modernizacja instalacji elektrycznej”, więc nie można precyzyjnie ustalić zakresu działań, które się w niej mieszczą. Przyjmuje się więc, że chodzi o wszelkie prace mające na celu udoskonalenie istniejących rozwiązań wynikające zarówno 
z ich złego stanu technicznego, jak i niedostosowania do obecnych przepisów oraz coraz bardziej rozbudowanych potrzeb.
 Modernizacja starej instalacji elektrycznej jest wskazana w każdym czasie, ponieważ niesprawna stanowi zagrożenie. 
Formalnie mamy taki obowiązek w przypadku przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania budynku, a także w razie pojawienia się zagrożenia pożarowego.
 Wymagania obowiązujących przepisów muszą spełniać jedynie instalacje elektryczne w obiektach nowo budowanych oraz modernizowanych po terminie zmiany tych przepisów. Rozsądnie jest jednak zadbać o instalację elektryczną także wtedy, gdy budynek jest w dobrym stanie i nie wymaga przebudowy, ale znajdująca się w nim instalacja jest przestarzała.

Czy trzeba zrobić projekt instalacji elektrycznej? 


Jeżeli instalacja nie jest bardzo zniszczona, a tylko potrzebuje drobnych napraw, można je przeprowadzić bez sporządzania dokumentacji. Gdy jest konieczna wymiana lub rozbudowa instalacji elektrycznej, powinno się sporządzić jej projekt oraz kosztorys. Musi go przygotować osoba z uprawnieniami budowlanymi i aktualnym świadectwem potwierdzającym przynależność do Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa.
 Następnymi krokiem powinno być załatwienie niezbędnych formalności (jeśli są konieczne) oraz wybranie wykonawcy. Prace w obrębie instalacji elektrycznych należy powierzać wyłącznie wykwalifikowanym wykonawcom.
 Na wykonanie nowej albo remont wewnętrznej instalacji elektrycznej w budynku jednorodzinnym nie jest potrzebne ani pozwolenie na budowę, ani zgłoszenie planowanych prac w starostwie.


Rozprowadzenie przewodów


Jeśli ściany w pomieszczeniach będą otynkowane, przewody powinno się poprowadzić pod tynkiem bezpośrednio na nieotynkowanej ścianie albo w rurkach instalacyjnych z tworzywa sztucznego, gładkich lub karbowanych. Po rozprowadzeniu instalacji elektrycznej ściany pokrywa się tynkiem.
 Nową instalację można również ułożyć w listwach na tynku (bez usuwania ze ścian starej). Niepotrzebne obwody odłącza się wówczas od tablicy bezpiecznikowej i pozostawia w ścianach, demontuje się tylko osprzęt i miejsca po nim wypełnia masą tynkarską.
 Instalację elektryczną w listwach można zamontować po wykończeniu i pomalowaniu pomieszczeń.

Puszki i łączniki
 w instalacji elektrycznej

W instalacji elektrycznej podtynkowej należy zamontować puszki podtynkowe, gniazda wtyczkowe dwubiegunowe ze stykiem ochronnym (niezależnie od rodzaju pomieszczenia) oraz łączniki jedno- i dwubiegunowe.
 Łączniki do sterowania oświetleniem zwykle umieszcza się wewnątrz pomieszczenia przy drzwiach od strony klamki na wysokości około 1,15-1,40 m od podłogi i w odległości około 15 cm od ościeża. Osprzęt do włączania światła w łazience dla wygody instaluje się na zewnątrz pomieszczenia.

Gniazda wtyczkowe w pokojach umieszcza się na wysokości mniej więcej 30 cm nad podłogą.
 Do listew i kanałów stosuje się specjalny osprzęt mocowany w ich obudowie lub obok niej.

Instalacja elektryczna w domu: jak zapewnić bezpieczeństwo


Jeżeli instalacja elektryczna w starej części domu została wykonana przed wielu laty, może mieć nadal bezpieczniki topikowe w przewodach fazowym i neutralnym (zerowym) oraz gniazda z indywidualnym uziemieniem. Te elementy należy wymienić w pierwszej kolejności.
 Powinno się także wykonać miejscowe i główne połączenia wyrównawcze.

Przeczytaj też:

• Gniazda elektryczne i łączniki – montaż, zasada działania, rodzaje >>>

Gniazda wtykowe bez styku ochronnego trzeba zastąpić nowymi – z bolcem lub typu schucko. 
W rozdzielnicy głównej należy zainstalować wyłącznik różnicowoprądowy na prąd różnicowy 300 lub 500 mA do ochrony przeciwpożarowej całej instalacji oraz ochronniki przeciwprzepięciowe I i II stopnia chroniące przed skutkami wyładowań atmosferycznych oraz przepięciami mogącymi powstać w sieci zasilającej. 
Grupy obwodów odbiorczych, a w miarę potrzeby także pojedyncze obwody, trzeba wyposażyć w wyłączniki różnicowoprądowe na prąd różnicowy nie większy niż 30 mA. 
W wybranych obwodach (na przykład zasilających pompy) można także zamontować wyłączniki zespolone nadmiarowoprądowe z członem różnicowoprądowym.

Kiedy należy rozważyć wymianę instalacji elektrycznej?

Kluczowym sygnałem wskazującym na konieczność modernizacji jest wiek instalacji – jeśli ma ona ponad 20-30 lat, prawdopodobnie nie spełnia już współczesnych norm bezpieczeństwa. W starszych budynkach często stosowano przewody aluminiowe, które są mniej trwałe i bardziej podatne na uszkodzenia niż dzisiejsze miedziane. Inne niepokojące objawy to częste awarie, takie jak notoryczne wybijanie bezpieczników, widoczne uszkodzenia gniazdek (np. przepalenia) czy krusząca się izolacja przewodów. Wymiana jest również wskazana, gdy planujemy instalację urządzeń o dużej mocy, jak płyta indukcyjna, klimatyzacja czy pompa ciepła, których stara sieć mogłaby nie wytrzymać.

Orientacyjne koszty wymiany instalacji i czynniki wpływające na cenę

Całkowity koszt wymiany instalacji elektrycznej zależy od kilku kluczowych czynników, w tym metrażu budynku, zakresu prac, stanu technicznego istniejącej sieci oraz ceny wybranych materiałów (przewodów, gniazd, rozdzielnicy). Na ostateczną cenę składa się koszt robocizny wykwalifikowanego elektryka oraz zakup niezbędnego osprzętu. Szacunkowo, koszt samej pracy waha się w granicach 100 zł za m², a do tego dochodzi opłata za każdy punkt elektryczny (gniazdko, włącznik, punkt oświetleniowy), która wynosi średnio około 60 zł.

Przykładowo, w mieszkaniu o powierzchni 50 m² koszt robocizny może wynieść około 5000 zł, a w domu jednorodzinnym o metrażu 100 m² cena całej usługi może sięgnąć od 8000 do 10 000 zł. Im bardziej zniszczona jest stara instalacja i im bardziej skomplikowany projekt, tym wyższe będą finalne koszty inwestycji.

Jak przebiega proces wymiany instalacji elektrycznej?

Wymianę instalacji zawsze należy rozpocząć od szczegółowego planu, przygotowanego przez elektryka z odpowiednimi uprawnieniami. Pierwszym krokiem jest ocena stanu technicznego istniejącej sieci oraz stworzenie projektu nowej, który uwzględni rozmieszczenie gniazd, punktów oświetleniowych, a także podział na obwody dostosowane do planowanego obciążenia. Projekt musi także przewidywać miejsce na nowoczesną rozdzielnicę z wyłącznikami różnicowoprądowymi i nadmiarowoprądowymi.

Prace wykonawcze rozpoczynają się od odłączenia zasilania i demontażu starych przewodów oraz osprzętu. Następnie, w zależności od wybranej metody, elektryk kuje w ścianach bruzdy pod nowe okablowanie lub układa przewody w specjalnych listwach instalacyjnych. Po rozprowadzeniu kabli montuje się puszki, nową rozdzielnicę oraz osprzęt. Cały proces kończy się wykonaniem pomiarów kontrolnych (m.in. rezystancji izolacji i skuteczności ochrony przeciwporażeniowej) oraz sporządzeniem protokołu odbioru, który jest niezbędny do bezpiecznego użytkowania instalacji i stanowi podstawę dla firm ubezpieczeniowych.